World Wide Web(Dünya Çapında Kütüphane), protokollere dayanan, standart yollarla Internet üzerinden çok sayıda doküman ve bilgilere ulaşmak için kullanılan Internet hizmetidir. TDK Türkçe karşılığı olarak genel ağ kelimesini önermişse de, bu kullanım henüz kabul görmemiştir.
İnternet ve web terimleri aynı olguyu tanımlamaz. Zira web sadece internet üzerinde çalışan bir servistir. “www” ile başlayan adreslerdeki sayfaların görüntülenmesini sağlayan servistir. İnternetteki bilgiler (yazı, şekil, ses, video, hesap servisleri) standart adlandırma ve erişim anlaşmaları kullanılarak tutarlı ve kolay bir şekilde elde edilebilir. Web kavramı,
CERN’ de bir bilgisayar programcısı olan Tim Berners-Lee’nin HTML adlı bilgisayar dilini bulup geliştirmesiyle oluşmuştur. Bugün de kendisinin başkanı olduğu W3C (World Wide Web Consortium) tarafından idare edilmektedir.www, 1994 yılından beri hızla büyümekte kullanıcıların yaş aralığı genişlemektedir.
Web’i birbirlerine hypertext doküman sistemiyle bağlı metinler, çoğul-ortam dosyaları ve diğer şebeke hizmetlerinin tümü olarak algılayabilirsiniz.
Eğer bir web sayfasında altı çizili ve farklı renkte belirli olan bir kelime gördüğünüzde bu kelimeye tıkladığınızda onun bağlantı kurduğu sayfaya veya kaynağa gidebilirsiniz. Elbette ki bunu yaptığınızda bir yere gitmiyorsunuz ama kelimenin bağlantısı olduğu için o sayfa veya kaynağı çağırmış oluyorsunuz. Bu bilgiye erişimin lineer ve hiyerarşik olmayan yöntem, bilginin paylaşımında büyük bir buluş oldu ve internet üzerindeki trafiğin en büyük kaynağı durumuna geldi.
Web in tarihçesi
Web projesi, ilk olarak 1989–90 yıllarında İsviçre'de CERN fizik laboratuarlarında fizikçilerin araştırma sonuçlarını hızlı bir şekilde paylaşmaları sağlamak düşüncesiyle geliştirildi. 1990 sonbaharında ilk salt-metin inceleyiciler geliştirildi ve CERN’ deki bilim adamları, CERN’ de hipermetin dosyalarına ve diğer bilgilere erişimi sağladılar. Bununla birlikte hipermetin dokümanların yapısının ve bu dokümanların uzaktaki merkezlere aktarım yolunun tam anlamıyla tanımlanması gerekiyordu. Tim Berners-Lee’nin önerisi temel alınarak hipermetin dokümanlarının yapısı Hyper Text Markup Language (HTML-Hiper Metin Anlamdırma Dili) olarak isimlendirilen bir dille tanımlandı. HTML, zaten kullanılmakta olan Standart Generalized Markup Language (SGML-Standart Genelleştirilmiş Anlamlandırma Dili) isimli dilin bir alt kümesi temel alınarak hazırlanmıştı. HTML dokümanlarını uzaktaki merkezlere aktarabilmek için yeni bir protokol geliştirildi. Bu protokole Hyper Text Transfer Protocol (http-Hiper Metin Aktarım Protokolü) ismi verildi. http, bir dokümandan diğerine geçme ve doküman içinde indeksleme yapma olanaklarını sunmaktadır. Hipermetnin gücü basitliğinden ve saydamlığından ileri gelmektedir.
Kullanıcılar bir düğmeye dokunarak tüm ağ kaynakları arasında gezinebilirler. Hipermetin dokümanlar, doküman içinde bulunan anahtar sözcüklerdeki geçiş anahtarları veya popüler alanlarla bağlanmıştır. Bu popüler alanlar tıklanabilir öğeler veya indeksli haritaların parçaları olabilirler. Hipermetin sayesinde yeni bir sözcük veya fikir sunulduğunda yeni konu hakkında tam bir bilginin bulunduğu başka bir dokümana atlanabilir. Okuyucular, bağlantıları, karartılmış anahtar sözcükler veya grafik görüntüler şeklinde görürler. Karartılmış anahtar sözcükleri veya görüntüleri seçerek başka doküman veya kaynaklara geçebilirler.
1991’in sonlarında, tüm dünyadaki konferansçılar hipermetnin vaat ettiğinden ve rahatlığından haberdar olmaya başladılar. 1993’ün başlarında dünyada sadece 50 Web merkezi vardı. Sonra harika bir şey oldu. NCSA (National Center for Supercomputing Applications)’da Web’ in grafik yeteneklerinden faydalanabilmesine imkân tanıyan bir inceleyici geliştirildi. NCSA, inceleyiciye Mosaic adını verdi. Belirli bir süre boyunca Web ve Mosaic eş anlamlı olarak düşünüldü. Web’ e olan ilgi artmaya başladı; önceleri sadece merak kırıntılarıyken bir ilgi tufanına dönüştü. Geriye dönüp baktığımızda Web’ i; sanki bir gün içinde hayatımıza girmiş gibi görürüz. Bugün Web, İnternet’in en yeni ve en hızlı gelişen kısmı ve Mosaic düzinelerce inceleyiciden sadece biri.
Bugün ulaşılabilir bilgilerin hacmi devasa boyuttadır ve hızla büyümektedir. Dünyanın önde gelen birçok şirketi, üniversitesi ve araştırma organizasyonları Web’ de yer almaktadır, bunlara da her gün yenileri eklenmektedir. 25 Mayıs 1996 tarihinde Internet Solutions 59.628.024 kişinin İnternette dolaşmakta olduğunu ve İnternette 304,177 World Wide Web sitesi bulunduğunu tahmin etmiştir.
Web “uluslararası okuyucu ilişkileri" anlaşması üzerine kurulmuştur. : “eğer bilgi varsa, herkes (yetkilendirilmiş) dünyanın her yerinden bu bilgiye ulaşabilecektir.”[Levy].Web üzerinde birçok değişik kaynaktaki bilgilere erişebilirsiniz. –rakipleriniz, müşterileriniz, teknoloji üreticileri, üniversiteler, finans kurumları, yerler, vb. Bu bilgiler birçok farklı bilgisayar platformunda bulunabilir. Web mekanizmaları bunları bilme ve ilişkili olma zorunluluğundan kurtarır.
Web yaratıcıları bir takım çalışma prensipleri etrafında anlaşmaya varmışlardır. Merkezi kontrol olmayacaktır. Bu Web etiğine göre herkes yayım yapabilir ve herkes sunulmuş bu bilgiyi okuyabilir. Bütün Web Sunucuları aynı protokolleri/mekanizmaları kullanacaklardır. Web üzerinde iletişim için http, iletim mekanizması kullanılacaktır.
Http Web Sunucu tabanı olacaktır. – mesajların gönderilmesi ve istenen bilgilerin sağlanması için. URLs (Universal Resource Locator) ağ uzayı adreslemesi için kullanılacaktır. Bütün Web tarayıcıları aynı temel dili kullanacaklardır.- HyperText Markup Language. Ve Web tarayıcı mekanizmaları değişik formatları destekleyecek şekilde yapılandırılacaklardır. Web İstemcileri hangi formatı kullandıklarını bildirecekler ve Web görüntüleyicileri temel tarayıcılara değişik formatları kullanma izni verecektir.
Web' in Yapısı:
Web’ in temeli İnternettir. Web Internet üzerinde kurulmuştur ve İnternetin sunduğu mekanizmalardan çoğunun kullanılmasını sağlar. İnternetin fiziksel görünüşleri –bilgisayarlar, ağlar ve servisler- dünya üzerindeki diğer binlerce bilgisayara bağlanmamıza izin verir. Web, İnternetin en tepesindeki soyutlanmış genel servisler kümesidir. Birbirimizle bilgilerin paylaşımına izin veren protokoller ve araçlar kümesidir.
İstemci-sunucu uygulamaları ile yapılan birçok organizasyon üzerinde Web tarayıcıları İstemci olarak çalışabilirler. Web yürütümü standart İstemci-sunucu modelini izler. Aşağıdaki şekilde gösterildiği gibi "Web tarayıcısı" adı verilen programı koşturan bir istemci bilgisayar ile Web sunucu yazılımı koşturan bir sunucu bilgisayar arasındaki etkileşime "İstemci-sunucu" etkileşim adı verilir. İstemci bilgisayar sunucudan HTTP'i (Hypertext Transfer Protocol) ve Internet mesaj standardı olan TCP/IP'i kullanarak bir doküman ister ve sunucu istemcinin göstereceği dokümanı geri döndürür.
"World-Wide Web" ibaresi HTTP ile anlaşan Sunucuların kolektif ağını ifade etmek için kullanılır. HTTP var olan bilgilerin kullandıkları protokolün global yapısıdır.
Web tarayıcılarının ve sunucularının kendi aralarında iletişim için kullandıkları protokole HTTP (Hypertext Transafer Protocol) adı verilir. Bunun için Web Sunuculara genellikle HTTP Sunucu veya HTTP Deaemons (HTTPD) denir.
Bu örnekte bir tarayıcı kullanıyorsunuz (Netscape, Mosaic, veya diğer bir tarayıcı) ve “ Webmaster Magazine Online” i referans olarak tıklıyorsunuz. . Tarayıcı sizin bu objeye ulaşmak için; http://www.cio.com/WebMaster/wmhome.html - Web adresine (veya URL) gitmek istediğinizi anlayacaktır.
Tarayıcı sizin isteğinizi sunucuya iletir. İsim sunucularının, domain isimlerinin, adres isimlerinin ve fiziksel lokasyonların tutulduğu diğer araçlarla iletir. Tarayıcı www.cio.com için istekleri karşılayan makineye doğru iletir.
Bilgiler Web Sunucuya gelince, sunucu onları başka bir prosese gönderir (arama işlemi veya bir uygulama) ve bir süre bekler. Cevabı alırsa nesneyi sizin tarayıcınıza gönderir.
Tarayıcınız birçok değişik parçayı birlikte tutar.Bir Web sayfası ağ üzerindeki birçok objenin referansını tutabilir.Hepsini birlikte çeker ve son ürünü size sunar.Genel olarak http işlemleri kullanıcılara açıktır. Bir sunucudan bilgi isteği sürecini başlatmak için kullanıcının tüm yapması gereken bir hipermetin referansını etkinleştirmektir. Kullanıcının inceleyicisi (Browser), hipermetin aktarım komutlarının yorumlanması ve iletişim istekleri işlemlerini üstlenir. İstekleri işleyen alıcı taraftaki mekanizma ise Hyper Text Trafnsfer Protocol Daemon (HTTPD) adı verilen bir programdır. Daemon, istekleri işleyen bir programın UNIX’teki adıdır. HTTPD Daemon’ı, Web’e bağlantınızın merkezini oluşturan Web sunucusunda bulunur.
Web’ in gelişimini destekleyen şirketlerin sahipleri, Web’ in grafik ve çoklu ortak yeteneklerinin çok azını kullanan yayımlar oluşturarak işe başladılar. Bu birkaç sene içinde her şey tamamen değişti ve bugün, Web yayımları Web’ in grafik, etkileşimli ve çoklu ortam özelliklerinin çoğunu kullanıyorlar. Sürekli olarak Web yayımcılığı için yeni yöntemler tanımlanıyor.
HTML yayımcılığındaki son gelişmelerden biri HTML 4,0’ın özellikleridir. HTML 4,0’ı sayesinde Web yayımcıları HTML’ in basit ve kullanımı kolay özellikleri ile dokümanlarının genel görünümü için ileri derecede kontrol yapabilme olanağına kavuştular. HTML 4,0; tabloları, matematik denklemlerini, manşetleri ve daha da fazlasını desteklemektedir.
Halen, Web, sadece HTML ile tanınmamaktadır. Web yayımcılarının çoğu HTML’ in dayandığı temel dile dönmektedir. SGML’ karışık olmasına rağmen, HTML’ e oranla dokümanın yapısı üzerinde daha fazla kontrol imkânı sunan ileri bir dildir. Ayrıca SGML, Adobe Acrobat ve CorelVENTURE gibi halka üretim sisteminin kullandığı pek çok sayfa tanımlama dilinin temelidir.
Web & Hypertext
WWW dokümanlarının temel özelliklerinden biri Hypertext yapılarıdır. (Fig. 2) Grafik terminalde bir referans alt-çizgili bir yazı veya işaretçi ile sunulur. Kullanıcı bunun üzerine tıklar ve referans edilen doküman gelir. [TBL, WWW: An Information Infrastructure] Bu metot bilgilerin kopyalanmasını gereksiz kılar: verinin bir kere yüklenmesi yeterlidir ve ona referans edilen bütün bağlarla orijinal dokümana ulaşılabilir.
Web & URL
URL Web nesnesini bulmak için Web istemcisinin ihtiyacı olan erişim metodunu (nasıl), sunucu ismini (nerede), ve lokasyonu (ne) belirtir. URL'nin genel yapısı:
Erişim-metodu://sunucu-ismi[: port] / lokasyon
Erişim Metotları:
En popüler üç erişim metodu:
http: Bu metod Web sunucuları tarafından sağlanır.Hypertext bağlantılarını, HTML ve sunucu scriptlerini içerir.
gopher: Bu metod, Minnesota üniversitesinde dağılmış kampus bilgi servisi için geliştirilmiştir. Gopher bilgileri menüler halinde sunar, fakat hypertext bu hizmeti çok daha iyi bir şekilde yerine getirebilmektedir.Bu yüzden gopher beslemeli birçok site WWW-beslemeli bilgilere dönüştürülmektedir.
ftp: Dosya transfer protokolü (ftp) bütün internet servisleri içinde en eski ve en popüler olanıdır.FTP arşivlerinde bulunan milyonlarca dokümana,kaynak koduna, yararlı nesnelere ve dosyalara rahatlıkla ulaşabilirsiniz.FTP arşivlerini görmek ve bilgi çekmek için herhangi bir tarayıcı kullanabilirsiniz.
Sunucu İsmi:
Sunucu ismi bir IP ismi veya bir IP numarasıdır.Web sunucuları genellikle "www" ile başlar.Port numarası genellikle kullanılmaz.Eğer makinede birden çok sunucu varsa, birini seçmek için port numarası kullanılır. Web sunucularının 80. portta oldukları varsayılır. Diğer protokoller farklı port numaraları kullanırlar. Ör. ftp'nin standart port numarası 21 dir.
Hoş geldin Sayfası:
Birçok Web sunucunun bir hoş geldin veya ev sayfası vardır. Bu, makinenin ismini girdiğinizde ( doküman ismi değil) karşınıza gelen dokümandır. İyi hazırlanmış Web hoş geldin sayfalarında Web sunucularının kısa bir tanıtımı yapılır ve sunucunun sağladığı diğer bilgilere bağlantılar bulunur. Eğer bir sunucu ismini girerek bağlandıktan sonra karşınıza "no document found" mesajı gelirse, welcome.html, index.html, veya default.html sayfa isimlerini giriniz.
Lokasyon:
Lokasyon bir dosya ismi, klasör ismi veya erişim metodunun bir özelliği olabilir. Dosya isimleri ve klasör adları sıkça değiştirildiği için Çalışan bir URL birkaç ay sonra çalışmayabilir.
Web Özellikleri:
Grafik ara yüzü sağlar(birçok platform için)
Multimedia desteği (ses, video, grafikler)
İnternetle aynı araçları kullanır, fakat çirkin detayları saklar
Standartlara/anlaşmalara dayanır, böylece paylaşım öncekinden çok saha kolaydır.
Bütün bunlar bilgi erişimini ve edinimini kolaylaştırır.
Bugün Web Nasıl Kullanılıyor?
Bugün Web çok yaratıcı ve ilgi çekici şekillerde kullanılıyor ve nerdeyse her gün yeni kullanımlar ortaya çıkıyor.
Bu bölümde web in nasıl ve nerelerde kullanıldığına ilişkin örnek bağlantılar göreceksiniz. Sayfaların birçoğu istediğiniz an kullanıma açıktır.
Bütün dünya üzerindeki şirketler tarafından;
Dış haberleşme için,
Üretim bilgilerinin paylaşımı için,
Pazar payı hakkında bilgi edinmek için,
İş ortaklarının prosesi paylaşım çalışmaları için,
Ve iç haberleşme için...
Çalışan insanlar tarafından.
Her seviyedeki eğitim için...
Teknik kişiler tarafından...
Referans bilgileri için
Haberler için...
Finans bilgilerinin sağlanmasında
Hukukçular tarafından...
Kütüphane bilgileri için...
Hükümet bilgileri için...
Kişisel servisler için...
Web Arama Araçları:
Web üzerindeki yolcuğunuz için size yardımcı olacak birçok araç vardır. Onlar sayesinde aradığınız kaynaklara çok çabuk erişebilirsiniz.
Aradığınız konu ile ilgili Web sayfası bağlantılarını size gösteren arama araçları hazırlanmıştır. Aşağıda bunlardan bazılarının adreslerini bulacaksınız.
http://www.yahoo.com/
http://www.altavista.digital.com/
http://www.lycos.com/
http://www.excite.com/
http://www.infoseek.com/
http://www.looksmart.com/
http://www.looksmart.com/
http://www.aol.com/netfind/
Kaynaklar:
1) http://www.forumshare.com/www_world_wide_web_nedir-t10167.0.html
2) http://www.meb.gov.tr/belirligunler/internet_haftasi_2005/www.htm
3) http://www.forumtt.net/www-world-wide-web-nedir-t23488.html?s=7341171705a7471ede141d687b786a3d&
4) http://www.kocaeli.edu.tr/idari/bilgiislem/ders/web_notlari.htm
5) http://www.po.metu.edu.tr/links/inf/css25/bolum6.html
6) http://www.osmanli-tr.org
Hiç yorum yok:
Yorum Gönder